Dział: Morse, NATO i szyfry
Alfabet Morse'a: tabela liter, cyfr i znaków oraz zasady czasu
Pełna tabela alfabetu Morse'a: litery, cyfry i znaki według ITU, zasady czasu (kropka, kreska, przerwy) i polskie litery. Z kartą do druku.
Kod Morse'a zapisuje litery i cyfry krótkimi i długimi sygnałami: kropkami i kreskami. Poniżej tabela, zasady rytmu i miara tempa. Kto chce od razu przetłumaczyć tekst albo posłuchać kodu, znajdzie to w tłumaczu Morse'a.
Zasady czasu
POTWIERDZONE Wszystko mierzy się w kropkach
Kreska trwa tyle co trzy kropki. Przerwa między sygnałami tej samej litery to jedna kropka, między literami trzy, między słowami siedem. [1]
Dlatego ta sama litera nadana szybko lub wolno brzmi tak samo: zmienia się tylko długość „kropki”. Tempo podaje się w słowach na minutę (WPM) według słowa wzorcowego PARIS.
POTWIERDZONE Słowo PARIS ma 50 jednostek
Słowo PARIS ze spacją po nim trwa 50 jednostek (kropek). Przy tempie N słów na minutę jednostka trwa 1,2/N sekundy; przy 15 WPM jest to 80 ms. [2]
Litery
| Znak | Kod | Znak | Kod |
|---|---|---|---|
| A | .- | N | -. |
| B | -... | O | --- |
| C | -.-. | P | .--. |
| D | -.. | Q | --.- |
| E | . | R | .-. |
| F | ..-. | S | ... |
| G | --. | T | - |
| H | .... | U | ..- |
| I | .. | V | ...- |
| J | .--- | W | .-- |
| K | -.- | X | -..- |
| L | .-.. | Y | -.-- |
| M | -- | Z | --.. |
Cyfry
| Znak | Kod | Znak | Kod |
|---|---|---|---|
| 0 | ----- | 5 | ..... |
| 1 | .---- | 6 | -.... |
| 2 | ..--- | 7 | --... |
| 3 | ...-- | 8 | ---.. |
| 4 | ....- | 9 | ----. |
Znaki interpunkcyjne
| Znak | Kod | Znak | Kod |
|---|---|---|---|
| . | .-.-.- | / | -..-. |
| , | --..-- | ( | -.--. |
| : | ---... | ) | -.--.- |
| ? | ..--.. | = | -...- |
| ' | .----. | + | .-.-. |
| - | -....- | @ | .--.-. |
POTWIERDZONE Tabela zgodna z dwoma źródłami
Kody liter i cyfr zgadzają się z rekomendacją ITU-R M.1677-1 i z tabelą w amerykańskim podręczniku lotniczym AIM (FAA); ITU definiuje też powyższe 12 znaków. Zgodność sprawdza automatyczny test przy każdym budowaniu strony. [3]
Tabelę ułożono własnym układem na podstawie zestawienia faktów (znak - kod); dokument ITU ma zastrzeżone prawa autorskie i nie jest tu kopiowany.
Polskie litery: co wiemy, a czego nie
POTWIERDZONE W tabeli ITU nie ma polskich znaków
Tabela międzynarodowa zawiera litery A-Z i jedną literę z akcentem (é). Ą, Ć, Ę, Ł, Ń, Ó, Ś, Ź i Ż są rozszerzeniem poza tą tabelą. [4]
DZIAŁA CZĘŚCIOWO Siedem liter ma ten sam zapis w dwóch Wikipediach
Ą .-.-, Ć -.-.., Ę ..-.., Ł .-..-, Ń --.--, Ó ---., Ś ...-... są identyczne w polskiej i angielskiej Wikipedii. Ale to jedna grupa źródeł, a źródła pierwotnego (np. wykazu krótkofalarskiego) nie mamy, dlatego ocena to „działa częściowo”. [5]
DZIAŁA CZĘŚCIOWO Ź i Ż: dwa warianty
Angielska Wikipedia podaje Ź --..-. i Ż --..-; polska odwrotnie: Ź --..- i Ż --..-.. Nie znaleźliśmy źródła pierwotnego, które rozstrzygałoby spór, więc go nie rozstrzygamy. [6]
Jeśli używasz polskich liter, ustal wariant z odbiorcą z góry albo pisz bez znaków diakrytycznych. Tłumacz Morse'a pozwala wybrać wariant i przy domyślnym trybie ITU zamienia polskie litery na łacińskie, zawsze o tym informując.
Co zapamiętać
- Kropka = 1, kreska = 3, przerwy 1 / 3 / 7. [1]
- PARIS = 50 jednostek; jednostka = 1,2/N s. [2]
- Tabela liter i cyfr jest zgodna z ITU i FAA. [3]
- Polskie litery to rozszerzenie; Ź i Ż mają dwa warianty. [4] [5] [6]
Które litery są najkrótsze
Litery różnią się długością nadawania. Najkrótsza jest E (jedna kropka), najdłuższe J, Q i Y (po 13 jednostek). W tej kolejności litery podsuwa trener Morse'a przy mniejszym zakresie. [7]
| Litera | Kod | Jednostek | Słowo NATO |
|---|---|---|---|
| E | · | 1 | Echo |
| I | ·· | 3 | India |
| T | − | 3 | Tango |
| A | ·− | 5 | Alfa |
| N | −· | 5 | November |
| S | ··· | 5 | Sierra |
| D | −·· | 7 | Delta |
| H | ···· | 7 | Hotel |
| M | −− | 7 | Mike |
| R | ·−· | 7 | Romeo |
| U | ··− | 7 | Uniform |
| B | −··· | 9 | Bravo |
| F | ··−· | 9 | Foxtrot |
| G | −−· | 9 | Golf |
| K | −·− | 9 | Kilo |
| L | ·−·· | 9 | Lima |
| V | ···− | 9 | Victor |
| W | ·−− | 9 | Whiskey |
| C | −·−· | 11 | Charlie |
| O | −−− | 11 | Oscar |
| P | ·−−· | 11 | Papa |
| X | −··− | 11 | Xray |
| Z | −−·· | 11 | Zulu |
| J | ·−−− | 13 | Juliett |
| Q | −−·− | 13 | Quebec |
| Y | −·−− | 13 | Yankee |
Kody: tabela ITU-R M.1677-1 w (test morse.itu_table); długości: funkcja jednostki (test morse.paris).
Źródła i sprawdzenie twierdzeń
Główne źródła: International Telecommunication Union, Wikipedia (en), Wikimedia Foundation, Wikipedia (pl), Wikimedia Foundation, Federal Aviation Administration (FAA), USA.
Twierdzenia i źródła szczegółowo (7)
Każde twierdzenie z tekstu ma tu status, źródła (z pozycją w źródle i datą dostępu) i liczbę źródeł niezależnych. Twierdzenia praktyczne wymagają co najmniej dwóch niezależnych źródeł; źródła uzupełniające nie są do tego liczone.
W międzynarodowym kodzie Morse'a kreska trwa tyle co trzy kropki, odstęp w obrębie litery to jedna kropka, odstęp między literami trzy kropki, a między słowami siedem kropek.
- Recommendation ITU-R M.1677-1 (10/2009), International Morse code, International Telecommunication Union (ITU). Annex 1, Part I, pkt 2.1-2.4: „A dash is equal to three dots. The space between the signals forming the same letter is equal to one dot. The space between two letters is equal to three dots. The space between two words is equal to seven dots.”. https://www.itu.int/dms_pubrec/itu-r/rec/m/R-REC-M.1677-1-200910-I!!PDF-E.pdf. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
- Morse code, Wikipedia (en), Wikimedia Foundation. sekcja o zapisie czasowym: kropka 1, kreska 3, przerwa w znaku 1, między literami 3, między słowami 7. https://en.wikipedia.org/wiki/Morse_code. Rodzaj: źródło wtórne. Dostęp: 24.10.2026.
Tempo nadawania mierzy się w słowach na minutę (WPM) według słowa wzorcowego PARIS; ze spacją zajmuje ono 50 jednostek (kropek), więc jednostka trwa 1,2/N sekundy przy tempie N WPM (przy 15 WPM: 80 ms).
- Obliczenie własne z reguł czasowych ITU: P(.--.)=11, A(.-)=5, R(.-.)=7, I(..)=3, S(...)=5 = 31 + 4 odstępy po 3 = 43 + odstęp słowa 7 = 50. Dostęp: 24.10.2026.
- Recommendation ITU-R M.1677-1 (10/2009), International Morse code, International Telecommunication Union (ITU). Annex 1, Part I, pkt 2.1-2.4 (reguły czasowe, na których oparto obliczenie). https://www.itu.int/dms_pubrec/itu-r/rec/m/R-REC-M.1677-1-200910-I!!PDF-E.pdf. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
- Morse code, Wikipedia (en), Wikimedia Foundation. sekcja o szybkości: słowa wzorcowe „PARIS and CODEX”. https://en.wikipedia.org/wiki/Morse_code. Rodzaj: źródło wtórne. Dostęp: 24.10.2026.
- Kod Morse’a, Wikipedia (pl), Wikimedia Foundation. sekcja Szybkość: „modelowe słowo PARIS, 5 liter na grupę” na minutę. https://pl.wikipedia.org/wiki/Kod_Morse%E2%80%99a. Rodzaj: źródło wtórne. Dostęp: 24.10.2026.
Kody liter A-Z i cyfr 0-9 w tabeli na stronie są zgodne z ITU-R M.1677-1 (pkt 1.1.1-1.1.2) oraz z tabelą TBL 4-2-7 w FAA AIM; ITU definiuje też 12 znaków interpunkcyjnych (pkt 1.1.3).
- Recommendation ITU-R M.1677-1 (10/2009), International Morse code, International Telecommunication Union (ITU). Annex 1, Part I, pkt 1.1.1 (litery), 1.1.2 (cyfry), 1.1.3 (znaki). https://www.itu.int/dms_pubrec/itu-r/rec/m/R-REC-M.1677-1-200910-I!!PDF-E.pdf. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
- Aeronautical Information Manual, para. 4-2-7, TBL 4-2-7 Phonetic Alphabet/Morse Code (wydanie 9.07.2026, Change 3), Federal Aviation Administration (FAA), USA. TBL 4-2-7: kolumna Morse Code dla liter A-Z i cyfr 0-9. https://www.faa.gov/air_traffic/publications/atpubs/aim_html/chap4_section_2.html. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
Zgodność sprawdza test na danych wyodrębnionych z obu źródeł (36 pozycji FAA, 26+10+12 pozycji ITU).
Tabela ITU-R M.1677-1 nie zawiera polskich liter z ogonkami i kreskami (Ą, Ć, Ę, Ł, Ń, Ó, Ś, Ź, Ż); z liter spoza A-Z zawiera tylko „é” (..-..).
- Recommendation ITU-R M.1677-1 (10/2009), International Morse code, International Telecommunication Union (ITU). Annex 1, Part I, pkt 1.1.1: lista liter A-Z oraz „accented e”. https://www.itu.int/dms_pubrec/itu-r/rec/m/R-REC-M.1677-1-200910-I!!PDF-E.pdf. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
- Morse code, Wikipedia (en), Wikimedia Foundation. sekcja o literach spoza podstawowego alfabetu łacińskiego (rozszerzenia językowe, m.in. Ą Ć Ę Ł Ń Ó Ś Ź Ż). https://en.wikipedia.org/wiki/Morse_code. Rodzaj: źródło wtórne. Dostęp: 24.10.2026.
Kody Ą.-.-, Ć -.-.., Ę..-.., Ł.-..-, Ń --.--, Ó ---., Ś...-... są w polskiej i angielskiej Wikipedii identyczne, ale oba źródła to jedna grupa (Wikipedia) i nie mamy dla nich źródła pierwotnego.
- Morse code, Wikipedia (en), Wikimedia Foundation. tabela rozszerzeń: wiersze Ą, Ć, Ę, Ł, Ń, Ó, Ś (pobrane przez API 24.10.2026). https://en.wikipedia.org/wiki/Morse_code. Rodzaj: źródło wtórne. Dostęp: 24.10.2026.
- Kod Morse’a, Wikipedia (pl), Wikimedia Foundation. tabela „Inne litery”: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś (pobrane przez API 24.10.2026); uwaga: ę ma ten sam kod co é. https://pl.wikipedia.org/wiki/Kod_Morse%E2%80%99a. Rodzaj: źródło wtórne. Dostęp: 24.10.2026.
Jedna grupa niezależności (Wikipedia). Brak źródła pierwotnego (np. wykaz PZK, egzamin krótkofalarski). Dlatego twierdzenie nie jest praktyczne i ma status częściowy.
Dla liter Ź i Ż angielska Wikipedia podaje Ź --..-. i Ż --..-, a polska odwrotnie: Ź --..- i Ż --..-.; nie znaleźliśmy źródła pierwotnego, które rozstrzyga, który zapis jest właściwy.
- Morse code, Wikipedia (en), Wikimedia Foundation. tabela rozszerzeń: Ź = dash dash dot dot dash dot; Ż = dash dash dot dot dash (stan z 24.10.2026). https://en.wikipedia.org/wiki/Morse_code. Rodzaj: źródło wtórne. Dostęp: 24.10.2026.
- Kod Morse’a, Wikipedia (pl), Wikimedia Foundation. tabela „Inne litery”: ż — — • • — •; ź — — • • — (stan z 24.10.2026). https://pl.wikipedia.org/wiki/Kod_Morse%E2%80%99a. Rodzaj: źródło wtórne. Dostęp: 24.10.2026.
Rozbieżność jest faktem (sprawdzono wikitekst obu artykułów 24.10.2026). Tego, który wariant jest ‚poprawny’, nie rozstrzygamy; strona pokazuje oba.
Najkrótsza litera w nadawaniu to E (1 jednostka), najdłuższe to J, Q i Y (po 13 jednostek, licząc kropkę jako 1, kreskę jako 3 i przerwy wewnątrz znaku po 1).
- Własne obliczenie: tabela morse-kolejnosc. Dostęp: 26.10.2026.