O serwisie i zasadach prawdziwości

Na Kompasie to biblioteka wiedzy o orientacji i umiejętnościach w terenie: mapa, kompas, strony świata, pomiary, niebo i czas, chmury, ślady zwierząt oraz alfabety sygnałowe (Morse, NATO). Strony są statyczne, bez kont, ciasteczek i analityki.

Czy to treści z AI? Tak, serwis powstaje z pomocą sztucznej inteligencji: asystent AI przygotowuje szkice, wyszukuje źródła i pomaga pisać kod narzędzi. Nie jest jednak źródłem wiedzy. Każde twierdzenie ma wpis ze źródłem, które możesz otworzyć, a człowiek sprawdza i zatwierdza każdą stronę przed publikacją. Poniżej opisujemy dokładnie, jak to działa.

Zasada prawdziwości

Każde twierdzenie w tekście ma swój wpis w pliku twierdzeń strony: treść, status, źródła i liczbę źródeł niezależnych. Statusy są cztery:

• POTWIERDZONE: fakt lub definicja potwierdzone w źródłach (np. wartość, norma, opis zjawiska).
• DZIAŁA: metoda lub technika orientacji, której skuteczność potwierdzają źródła.
• DZIAŁA CZĘŚCIOWO: działa w określonych warunkach albo z błędem, który podajemy liczbowo.
• MIT: popularne przekonanie, które źródła obalają.

Twierdzenia praktyczne (takie, według których ktoś mógłby postąpić) wymagają co najmniej dwóch niezależnych źródeł. Wydawców należących do jednej organizacji (na przykład różne wersje językowe Wikipedii) liczymy jako jedno źródło. Każda strona pokazuje listę źródeł z miejscem w źródle i datą dostępu oraz datę weryfikacji.

Obliczenia (na przykład położenie Słońca) wykonujemy własnym kodem i sprawdzamy testami na wartościach z niezależnych źródeł. Gdy danych brakuje albo źródła się różnią, piszemy to wprost, zamiast zgadywać.

Jak powstają treści

Szkice stron przygotowuje asystent oparty na sztucznej inteligencji (model językowy), który pomaga też wyszukiwać źródła. Do każdego szkicu powstaje plik twierdzeń ze źródłami, a grafiki SVG i obliczenia pochodzą z naszego kodu, razem z testami. Model nie jest źródłem wiedzy: każde twierdzenie musi mieć źródło, które można otworzyć i sprawdzić, a automatyczny walidator wstrzymuje publikację, gdy brakuje źródła, daty weryfikacji albo dwóch niezależnych źródeł dla twierdzenia praktycznego.

Następnie człowiek, właściciel serwisu, czyta szkic, sprawdza go ze źródłami, poprawia, dopisuje własny wkład redakcyjny i dopiero wtedy zatwierdza stronę. Strona bez zatwierdzenia nie trafia do publikacji. Zatwierdzone strony pokazują linię „Redakcja: Na Kompasie, data” (redakcję serwisu prowadzi właściciel). Zatwierdzenie oznacza przegląd i decyzję redakcyjną, a nie gwarancję bezbłędności; jeśli znajdziesz błąd, napisz (patrz niżej). Grafiki nie pochodzą z generatorów obrazów ani z innych stron. Autor redaguje serwis bez podpisu nazwiskiem.

Jak sprawdzamy narzędzia i obliczenia

Narzędzia nie opierają się na opisach z internetu, tylko na własnym kodzie, który sprawdzamy testami automatycznymi względem niezależnych programów. Przeliczenia współrzędnych (PUWG 1992, PUWG 2000, UTM) porównujemy z biblioteką PROJ, położenie Słońca i Księżyca z biblioteką astronomiczną PyEphem, a deklinację magnetyczną z oficjalnym modelem WMM2025. Dla każdej strony z obliczeniami w pliku twierdzeń zapisana jest nazwa testu, który to sprawdza. Testów automatycznych w serwisie jest ponad 150 i uruchamiamy je przed każdą publikacją.

Przykład: skąd bierze się jedno zdanie

Zdanie „1 cm na mapie w skali 1:25 000 to w terenie 250 m” ma w pliku twierdzeń status POTWIERDZONE, nie wymaga zewnętrznego źródła, bo jest definicją skali, a jego przeliczenie sprawdza test automatyczny kalkulatora skali. Przekonanie „kropka na mapie w telefonie jest dokładna co do metra” ma na stronie o GPS status MIT. Opieramy go na dwóch niezależnych źródłach (GPS.gov i USGS), które pokazujemy pod tekstem razem z datą dostępu: pod otwartym niebem telefony są zwykle dokładne w promieniu kilku metrów, a przy budynkach i drzewach dokładność się pogarsza. Jeśli źródła się różnią, piszemy to wprost.

Zakres treści

Zajmujemy się wiedzą ponadczasową, neutralną i niezależną od przepisów. Nie publikujemy własnych porad zdrowotnych ani ratunkowych, a w sprawach zagubienia się lub niebezpieczeństwa odsyłamy wyłącznie do numeru alarmowego 112 i oficjalnych źródeł. Nie opisujemy węzłów do zabezpieczania ludzi, tematów związanych z siłami zbrojnymi ani zagadnień zależnych od lokalnych przepisów. Zakres pilnuje walidator, który odrzuca strony z tematami spoza listy.

Błędy i poprawki

Jeśli znajdziesz błąd, napisz na adres z kontaktu. Poprawiamy treść i aktualizujemy datę weryfikacji.

Dane na żywo

Dane na żywo o niebie, czyli dzisiejsze godziny słońca, Księżyc i zorzę, znajdziesz na pulsokolicy.pl. Na Kompasie wyjaśnia, jak to działa i jak z tego korzystać w terenie.