Dział: Kompas i azymut
Deklinacja magnetyczna i poprawka azymutu: kalkulator
Deklinacja magnetyczna dla Twojej miejscowości i daty (model WMM2025), niepewność modelu, poprawka azymutu i tabela dla miast wojewódzkich.
Igła kompasu wskazuje północ magnetyczną, a mapa zwykle północ geograficzną. Różnica to deklinacja magnetyczna; zależy od miejsca i zmienia się z czasem. Kalkulator działa w przeglądarce, nie wysyła danych i po pierwszym wejściu działa bez internetu.
Deklinacja magnetyczna i poprawka azymutu
Wynik to deklinacja modelu WMM2025 na poziomie morza, uśredniona dla miejsca, a nie pomiar w terenie. Lokalne anomalie magnetyczne (skały, konstrukcje stalowe, linie wysokiego napięcia) mogą dawać odchylenia większe niż podana niepewność. Narzędzie nie uwzględnia zbieżności południków (różnicy między północą siatki mapy a północą geograficzną). Zgodność implementacji z plikiem wartości testowych NOAA: deklinacja do 0,005 stopnia (12 punktów, w tym wysokość 100 km).
Obliczenia wykonuje przeglądarka, nic nie jest wysyłane.
Jak stosować poprawkę
DZIAŁA Dodaj deklinację do azymutu z kompasu
Deklinacja jest dodatnia, gdy północ magnetyczna leży na wschód od geograficznej. Azymut geograficzny to azymut magnetyczny plus deklinacja; deklinacja zachodnia ma znak ujemny. [1]
W Polsce deklinacja jest obecnie wschodnia i wynosi kilka stopni. Dla 381 miejscowości powyżej 10 tysięcy mieszkańców model daje w latach 2025-2029 wartości od +5,2° do +8,4°. [2]
Dla dociekliwych
Jak dokładny jest wynik
Model WMM2025 podaje niepewność deklinacji zależną od siły pola poziomego; w Polsce to około 0,4°. Lokalne anomalie mogą dawać znacznie większe odchylenia. [3]
POTWIERDZONE Zakres ważności modelu
Model obowiązuje do 31 grudnia 2029. Dla późniejszych dat kalkulator nie podaje wyniku. [4]
Sprawdzenie obliczeń
Implementację porównano z plikiem wartości testowych publikowanym przez NOAA oraz z niezależnym kodem w Pythonie. [5]
Deklinacja w miastach wojewódzkich
Wartości z tego samego modelu co kalkulator, dla środka każdego miasta. Widać dwie rzeczy: deklinacja jest większa na wschodzie kraju niż na zachodzie i co roku nieco rośnie. [6] [7]
| Miasto | 1 lipca 2026 | 1 lipca 2029 | Zmiana na rok |
|---|---|---|---|
| Białystok | +7,7° | +8,1° | +0,11° |
| Bydgoszcz | +6,4° | +6,8° | +0,13° |
| Gdańsk | +6,8° | +7,2° | +0,13° |
| Gorzów Wielkopolski | +5,7° | +6,1° | +0,13° |
| Katowice | +6,2° | +6,5° | +0,11° |
| Kielce | +6,6° | +7,0° | +0,11° |
| Kraków | +6,4° | +6,7° | +0,10° |
| Lublin | +7,1° | +7,5° | +0,10° |
| Łódź | +6,5° | +6,9° | +0,11° |
| Olsztyn | +7,2° | +7,6° | +0,12° |
| Opole | +6,0° | +6,4° | +0,11° |
| Poznań | +6,0° | +6,4° | +0,13° |
| Rzeszów | +6,8° | +7,1° | +0,10° |
| Szczecin | +5,6° | +6,0° | +0,14° |
| Toruń | +6,6° | +6,9° | +0,12° |
| Warszawa | +7,0° | +7,3° | +0,11° |
| Wrocław | +5,9° | +6,2° | +0,12° |
| Zielona Góra | +5,6° | +6,0° | +0,13° |
Współrzędne miast: Wikidata (CC0), środek miejscowości, orientacyjnie (2026-10-24). Model: WMM2025 (NOAA/NCEI, domena publiczna).
Przykład: marsz na azymut z mapy
- Na mapie wyznaczasz azymut geograficzny do celu, np. 100°.
- Odczytujesz deklinację dla miejsca i daty, np. +7°.
- Azymut magnetyczny (do ustawienia na kompasie) = azymut geograficzny − deklinacja = 100° − 7° = 93°.
- W drugą stronę: azymut z kompasu + deklinacja = azymut na mapie.
Bez poprawki o 7° po 1 km marszu znajdziesz się około 122 m w bok od celu (1000 m × sin 7° ≈ 122 m), więc na dłuższych odcinkach poprawka ma znaczenie. [7]
Źródła i sprawdzenie twierdzeń
Główne źródła: NOAA National Centers for Environmental Information (NCEI), USA, Wikipedia (en), Wikimedia Foundation, Justin Myers (pygeomag), licencja MIT.
Twierdzenia i źródła szczegółowo (7)
Każde twierdzenie z tekstu ma tu status, źródła (z pozycją w źródle i datą dostępu) i liczbę źródeł niezależnych. Twierdzenia praktyczne wymagają co najmniej dwóch niezależnych źródeł; źródła uzupełniające nie są do tego liczone.
Deklinacja jest dodatnia, gdy północ magnetyczna leży na wschód od północy geograficznej; azymut geograficzny (prawdziwy) = azymut magnetyczny + deklinacja (deklinacja zachodnia ma znak ujemny).
- Magnetic Declination, NOAA National Centers for Environmental Information (NCEI), USA. „Declination is positive when this angle is east of true north and negative when it is west”; azymut prawdziwy = magnetyczny + deklinacja (zachodnia ujemna), także w pomocy kalkulatora: ngdc.noaa.gov/geomag/calculators/help/bearingHelp.html. https://www.ncei.noaa.gov/products/magnetic-declination. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
- Magnetic declination, Wikipedia (en), Wikimedia Foundation. definicja deklinacji i konwencja znaku (wschodnia dodatnia). https://en.wikipedia.org/wiki/Magnetic_declination. Rodzaj: źródło wtórne. Dostęp: 24.10.2026.
Dla 381 miejscowości w Polsce o liczbie ludności powyżej 10 tysięcy deklinacja modelu WMM2025 w latach 2025-2029 jest wschodnia i mieści się między +5,2 a +8,4 stopnia; w Warszawie rośnie z ok. +6,9 stopnia (połowa 2025) do ok. +7,35 stopnia (połowa 2029).
- Własne obliczenie: rozwinięcie w harmoniki sferyczne, stopień 12 (model WMM): obliczenie własne; kontrola względem wartości referencyjnych modelu WMM. Dostęp: 24.10.2026.
- pygeomag 1.1.0, Justin Myers (pygeomag), licencja MIT. niezależna implementacja kodu w Pythonie (port kodu NOAA) z tymi samymi współczynnikami; 72 punkty w Polsce (24 miejscowości, 3 daty). https://pypi.org/project/pygeomag/. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
Niepewność deklinacji modelu WMM2025 wynosi sqrt(0,26^2 + (5417/H)^2) stopnia, gdzie H to składowa pozioma pola w nT; w 381 polskich miejscowościach (H od ok. 17 500 do 20 200 nT) wynosi 0,37-0,40 stopnia. Lokalne anomalie magnetyczne mogą dawać odchylenia przekraczające 10 stopni, a 3-4 stopnie nie są rzadkie.
- WMM Accuracy, Limitations, and Error Model, NOAA National Centers for Environmental Information (NCEI), USA. Tabela 3: niepewność deklinacji D = sqrt(0,26^2 + (5417/H)^2) stopni (H w nT); lokalne anomalie deklinacji mogą przekraczać 10 stopni, 3-4 stopnie nie są rzadkie. https://www.ncei.noaa.gov/products/world-magnetic-model/accuracy-limitations-error-model. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
- Własne obliczenie: niepewność deklinacji (model WMM): wzór z tabeli 3 NCEI. Dostęp: 24.10.2026.
Model WMM2025 obowiązuje od początku 2025 roku do 31 grudnia 2029; po tej dacie wymaga zastąpienia nowym modelem, więc narzędzie dla innych dat nie podaje wyniku.
- World Magnetic Model (WMM), NOAA National Centers for Environmental Information (NCEI), USA. „the current model expires on December 31, 2029”; model WMM2025 wydany 17.12.2024; kod i współczynniki w domenie publicznej. https://www.ncei.noaa.gov/products/world-magnetic-model. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
Implementacja zgadza się z plikiem wartości testowych NOAA (12 punktów, w tym wysokość 100 km) w granicach 0,005 stopnia dla deklinacji i 0,1 nT dla składowych pola, oraz z niezależnym kodem pygeomag dla 72 punktów w Polsce (różnica poniżej 0,01 stopnia). Kod pygeomag jest portem kodu NOAA, więc jest niezależny co do zapisu, nie co do modelu.
- Własne obliczenie: rozwinięcie w harmoniki sferyczne, stopień 12 (model WMM): obliczenie własne; kontrola względem wartości referencyjnych modelu WMM. Dostęp: 24.10.2026.
- WMM2025 Coefficients and test values (WMM2025COF.zip), NOAA National Centers for Environmental Information (NCEI), USA. plik WMM2025_TEST_VALUES.txt: 12 punktów (data, wysokość, współrzędne, X, Y, Z, H, F, I, D). https://www.ncei.noaa.gov/sites/default/files/2025-01/WMM2025COF.zip. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
- pygeomag 1.1.0, Justin Myers (pygeomag), licencja MIT. niezależna implementacja kodu w Pythonie (port kodu NOAA) z tymi samymi współczynnikami; 72 punkty w Polsce (24 miejscowości, 3 daty). https://pypi.org/project/pygeomag/. Rodzaj: źródło pierwotne. Dostęp: 24.10.2026.
Tabela deklinacji dla miast wojewódzkich jest liczona tym samym kodem co kalkulator (model WMM2025 na poziomie morza); test sprawdza, że opublikowane wartości są równe świeżemu przeliczeniu.
- Własne obliczenie: tabela deklinacji magnetycznej dla miast (obliczenie własne). Dostęp: 26.10.2026.
Przy deklinacji 7° pominięcie poprawki daje po 1 km marszu odchylenie około 122 m w bok (1000 m × sin 7°); deklinacja w tabeli jest większa w miastach wschodnich niż zachodnich i w latach 2026–2029 rośnie we wszystkich miastach wojewódzkich.
- Własne obliczenie: rachunek sin i tabela deklinacji magnetycznej dla miast. Dostęp: 26.10.2026.